INSIDE JOB

Ένα πολύ καλό ντικμαντέρ για την κατάρρευση του αμερικάνικου μοντέλου οικονομίας το 2008 που οδήγησε με αλυσιδωτές αντιδράσεις σε παγκόσμια οικονομική ύφεση. Ένα πολυ ενδιαφέρον στοιχείο είναι ο απροκάλυπτος κυνισμός με τον οποίο οι υπεύθυνοι αντιμετωπίζουν τις ερωτήσεις μπροστά στις κάμερες...

Παραμονή Χριστουγέννων

Παγωνιά
στον ουρανό ένα χρώμα βρώμικης φανέλλας
στεκόμαστε στη γραμμή
όρθιοι
κάποιος χνωτίζει τα νύχια του
κάποιος δαγκώνει τα δάχτυλά του
ένα παιδί με σπυριά δίπλα σου
δε μιλάει
κρυώνει
ένα χαρτάκι κολλημένο στο συρματόπλεγμα
κ' εκείνο κρυώνει
καθώς μας πλευρίζουν τα καμιόνια
μια μυρουδιά μπενζίνας
οι πόρτες που ξανακλείνουνε
ο λοχαγός έχει δυο μάτια από κατράμι
η φωνή του μες απ' τις μύτες του σηκωμένου γιακά
ένας - ένας
ακούει τ' όνομά του
και βγαίνει
αντίο, αντίο
το χώμα τρίζει κάτω απ' τις αρβύλες
κάποιος σηκώνει το χέρι του
τίποτ' άλλο
το παιδί με τα σπυριά προχωράει
στη θέση του μένουν δυο χνάρια από αρβύλες
που σε λίγο θα σβήσει η βροχή
ένα χέρι γλυστράει το ρολόι του στην παλάμη σου
δε θα μου χρειαστεί, λέει -- αντίο
το χαρτάκι κολλημένο στο συρματόπλεγμα
κρυώνει ακόμα.
Ξεκινάνε τα φορτηγά.
Είκοσι άνθρωποι κουβαριασμένοι μες σ' ένα αντίσκηνο
δε μπορείς να σαλέψεις ούτε τη γλώσσα σου
μα είναι πολλά τα χέρια να μοιράσεις την πίκρα σου
πολλές οι ανάσες να ξεχνάς τη βροχή.
Έχει αρκετή θέση
για να πεθάνεις.
Θα κουβαλήσουμε κι απόψε το σακκί της νύχτας
θα κολλήσουμε τ' αποτσίγαρο στη μύτη της αρβύλας μας
θ' ακουμπήσουμε την καρδιά μας σε μια διπλανή καρδιά
όπως το βράδυ ακουμπάνε οι κουβέρτες και τα όνειρά μας.
Ελάτε λοιπόν
όλοι μαζί
να φυσήξουμε αυτό το μικρό καρβουνάκι στη χόβολη της ελπίδας
τώρα που η λάμπα μας έσβησε
που νυστάζει η σκοπιά
και το στρατόπεδο φόρεσε την κουρελιασμένη χλαίνη
της ομίχλης.
Μας ήρθε μ' ένα χαμόγελο και μια τραμβαγέρικη πατατούκα.
Του κάναμε τόπο
άπλωσε μια λινάτσα, την έστρωσε καλά καλά
και μας κοίταξε.
Φυσούσε ένας αγέρας δυνατός απ' το Νοτιά
και το μούτρο του ήταν βλογιοκομένο σαν ψιχαλισμένος δρόμος.
Ύστερα βράδιασε και βγάζοντας τα χέρια από τις τσέπες
μας έδωσε κάτι φτηνές μέντες
πασαλειμένες χνούδια και καπνό.
Τον πήραν νύχτα ξαφνικά και τον σκοτώσαν στο προαύλιο
η πατατούκα του πεταμένη πάνω στο χώμα
μα δάγκωνε σφιχτά στα δόντια το χαμόγελό του
μη του το πάρουν.
Μη με λες λοιπόν σύντροφο
έχω ένα σταχτί ουρανό μέσα μου
κρύβω στην τσέπη μου ένα όνειρο κουρελιασμένο
σφίγγω στα χέρια τ' άγνωστο όνομά μου
σαν το παιδάκι που αγκαλιάζει ένα ξύλινο πόδι
ακουμπισμένο σε μια γωνιά.
Μη με λες λοιπόν σύντροφο.
Την ώρα που οι συντρόφοι μας πεθαίνουνε τραγουδώντας
την ώρα που εσύ ακονίζεις στο μίσος τη σκληρή σου παλάμη
εγώ σε προδίνω
καθώς μέσα στη νύχτα κρυώνω και φοβάμαι τη λησμονιά.
Το ξέρω, ένας σύντροφος πρέπει να ζήσει μιαν άλλη ζωή
και να πεθάνει απλά
όπως κανείς τραβάει την κουβέρτα ως τα μάτια του
κι αποκοιμιέται.
Μα όταν εγώ κι αυτούς εδώ τους στίχους τους γράφω
μήπως μιλήσουν για μένα - όχι, μη με λες σύντροφο.
Είμαι ένα τσαλακωμένο χαρτί που κόλλησε στην αρβύλα σου
καθώς
προχωράς.
Η ασετυλίνη που σφυρίζει στη γωνιά
ένα σπασμένο παράθυρο φιμωμένο με σκοτάδι.
Η σκεπή του μαγειρείου μπάζει νερά.
Βουίζει μες στις χαραμάδες ο άνεμος.
-- Θωμά, πάρε τσιγάρο
και μη σκαλίζεις τα δόντια σου, Θωμά.
Μάταια ψάχνεις για ένα τριματάκι
απ' το παλιό παιδικό χριστόψωμο.
Βουίζουνε τα φλόγιστρα του πετρελαίου. Ο Θωμάς
σφίγγει στα γόνατά του μια πατάτα
και καθαρίζει ήσυχα ήσυχα. Τ' άλλο του χέρι είναι κομένο.
Κοιτάμε με την άκρη του ματιού το σκοπό που μπαίνει
μ' ένα φύσημα παγωμένου αέρα. Το σαγώνι του
θα τρέμει πίσω απ' το χακί κασκόλ.
Σηκώνεις το γιακά της χλαίνης σου. Χιονίζει.
Μια πλάκα φωνογράφου στο Διοικητήριο. Πιο μακριά
η σιωπή. Καλή νύχτα, καλά Χριστούγεννα.
Συλλογιέσαι τ' άστρα πίσω απ' την καταχνιά
σκέφτεσαι πως αύριο μπορεί να σε σκοτώσουν.
Μα απόψε αυτή η φωνή είναι μια τσέπη μάλλινη
χώσε τα χέρια σου.
-- Καληνύχτα, Θωμά, καλά Χριστούγεννα.
Κ' η καρδιά σου φωτίζεται σαν χριστουγεννιάτικο τζάμι.

Μακρόνησος 1950
Από τη συλλογή Ο άνθρωπος με το ταμπούρλο (1956)
- Τάσος Λειβαδίτης

Κάποιος ήταν κομμουνιστής, επειδή...

Χωρίς Κορδόνια

Δευτέρα 6 Δεκεμβρίου 2010. Ώρα 5μ.μ. Πριν λίγο άφησα πίσω μου τον Γιώργο. Νοσηλεύεται ξανά στην Πνευμονολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου. Καθώς οδηγώ, το βλέμμα μου πέφτει στη θέση του συνοδηγού. Το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ μου υπενθυμίζει τη μαύρη επέτειο. Σήμερα είναι η πορεία μνήμης για τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Η Μαρία με παρακινεί να μην πάω. Έχει λέει κακό προαίσθημα. Τραγική ειρωνεία ή απλώς σύμπτωση;

           Ώρα 6.30μ.μ. Τα αδέσποτα σκυλιά της πόλης έχουν πάρει τη θέση τους δίπλα στους διαδηλωτές και η πορεία ξεκινάει από την κεντρική πλατεία σε φόντο κόκκινο και μαύρο. Στην όψη της πρώτης τράπεζας, ένας διαδηλωτής γράφει στην τζαμαρία της με μαύρο σπρέι τη λέξη ΛΗΣΤΕΣ. Η πρώτη πέτρα πέφτει πάνω στην προθήκη του υποκαταστήματος, ενώ το σπάσιμο μιας κάμερας ασφαλείας αποτελεί για την αστυνομία αιτία πολέμου. Τα δακρυγόνα και τα χημικά αρχίζουν να πέφτουν βροχή. Ο κόσμος πανικοβάλλεται και κάποιοι στην γωνία τρίβουν τα χέρια τους γελώντας κάτω από τα μουστάκια τους…

          Η πορεία όμως δεν διαλύεται. Υποχωρεί στην πλατεία Λαού και το κέντρο της πόλης θυμίζει πεδίο μάχης. Κάποιοι διαδηλωτές στήνουν πρόχειρα οδοφράγματα με κάδους απορριμμάτων και πετούν πέτρες στα ΜΑΤ. Μία νέα επίθεση όμως με χημικά, δημιουργεί για άλλη μια φορά αποπνικτική ατμόσφαιρα και τρόμο. Ο κύριος όγκος της πορείας διασπάται και οι διαδηλωτές τρέχουν να σωθούν στα στενά. Χωρίς να το καταλάβω, βρίσκομαι ξανά στην κεντρική πλατεία μαζί με 30 περίπου άτομα.

Οι επιλογές μου εδώ και λίγη ώρα είναι ελάχιστες. Αν και δεν έχω προβεί σε καμία αξιόποινη και παράνομη πράξη (τι πάει να πει άραγε παράνομο στις μέρες μας;), οι φήμες ότι το κέντρο της Λάρισας έχει γεμίσει με ασφ-αλήτες, με αποτρέπουν να εγκαταλείψω τους υπόλοιπους διαδηλωτές. Επιλέγω λοιπόν για λόγους ασφαλείας και ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ, να παραμείνω μαζί τους ως το τέλος. Αποφασίζουμε να κινηθούμε μέσα στο κέντρο της Λάρισας και να κατευθυνθούμε στην Ιατρική Σχολή κάνοντας χρήση του πανεπιστημιακού ασύλου. 

Η αστυνομία όμως έχει πάρει εντολές να κάνει προσαγωγές, έστω και απ’ το σωρό. Θέλει να τελειώνει μια και καλή μ’ αυτή την επέτειο. Εξαπολύει άλλη μία μαζική επίθεση με τις μηχανοκίνητες ομάδες ΔΙΑΣ να εφορμούν πάνω στους διαδηλωτές και μας αναγκάζει να κατευθυνθούμε στην οδό Κούμα. Τρέχοντας στον πεζόδρομο προσπαθώντας να γλυτώσω από τις ορδές των ανθρώπων που θυμίζουν «μεσαιωνικούς πολεμιστές»,[1] νιώθω δύο χέρια να με γραπώνουν σαν δαγκάνες. Αμέσως οι δαγκάνες αυξάνονται σε έξι. Οι τρεις «αστακοί» με πολιτικά με ρίχνουν με δύναμη στο έδαφος και με ακινητοποιούν. Τι ειρωνεία! Σ’ αυτή τη γωνία είχα φιλήσει ένα βράδυ την πρώτη μου κοπέλα. Θυμάμαι ότι μου είπε χαμηλόφωνα στ’ αυτί πως θέλει να κάνουμε έρωτα. Τώρα, στο ίδιο σημείο, κάτι περίεργοι τύποι που κυκλοφορούν ελεύθεροι ανάμεσα μας, με διαβεβαίωναν ότι θα μου κάνουν ακριβώς το ίδιο…

Λίγο παραπέρα, χαρούμενες παιδικές φατσούλες και αμέριμνοι πολίτες που κάνουν εκείνη την ώρα τα ψώνια τους «υπνωτισμένοι» από το πνεύμα των Χριστουγέννων, με βλέπουν να διασύρομαι σαν σεσημασμένος κακοποιός. Τα συμπαθή αυτά ζωάκια λοιπόν, οι «αστακοί», με οδηγούν όσο πιο γρήγορα γίνεται στο τμήμα Μεταγωγών ώστε να μην προκαλέσουν την οργή των πολιτών που παρατηρούν μουδιασμένοι. Κατά τη διάρκεια της κράτησης μου εκεί (κυρίως στην αρχή), με εξύβρισαν χυδαία και θέλησαν δια του εκφοβισμού να μου προσάψουν αβάσιμες κατηγορίες. Συν τοις άλλοις, μου ζήτησαν «ευγενικά» να βγάλω όλα τα ρούχα μου από τη μέση και πάνω και να κατεβάσω τη φόρμα και το εσώρουχο μου για να νιώσω μάλλον πιο άνετα…

Όσο κυλούσε ο χρόνος, οι ύβρεις έδιναν τη θέση τους στην ειρωνεία. Ένας απ’ αυτούς, ζήτησε να μάθει με τι ασχολούμαι. Του απάντησα αυθόρμητα ότι πριν λίγες μέρες απολύθηκα από το στρατό και κάνω το διδακτορικό μου. Από το βλέμμα του αμφιβάλλω αν κατάλαβε τι σημαίνει. Επειδή όμως πρέπει να το εξέλαβε ως κάτι άκρως σημαντικό, με κοίταξε με ύφος καρδινάλιου και μου είπε με στόμφο σαν να ανακάλυψε τη βαρύτητα: «Καλά ρε που τα πουλάς αυτά; Έχεις μόνο 3.5 ευρώ στην τσέπη και θες να πιστέψω ότι κάνεις διδακτορικό»; Τόμπολα.. Μετά απ’ αυτό, μόνο μειονεκτικά μπορείς να νιώσεις μπροστά σε τέτοιες προσωπικότητες που δικαιώνουν τον Νίτσε για τις δυνατότητες του Υπεράνθρωπου…

Στο τμήμα Μεταγωγών παρέμεινα για 2 περίπου ώρες έως ότου γίνει η εξακρίβωση των στοιχείων μου. Αν και ζήτησα επίμονα από το σύνολο των παρευρισκομένων αστυνομικών να τηλεφωνήσω σε κάποιο δικηγόρο, η απάντηση που έλαβα ήταν αφοπλιστική: «Δεν είναι ακόμα η ώρα». Εκείνη τη στιγμή, ένας αστυνομικός με μπλε στολή πλησιάζει έξω από το κελί και μου λέει ενθαρρυντικά: «Εμείς οι δύο αν πιούμε έξω ένα καφέ θα συμφωνήσουμε σε όλα». Μας χώριζε όμως η καγκελόπορτα και το αναβάλλαμε για κάποια άλλη φορά….

Κατά τις 9.30μ.μ. με φώναξαν να μαζέψω τα πράγματα μου. Με έβαλαν σ’ ένα τζιπ και με έστειλαν στα κεντρικά της αστυνομίας. Εκεί όπου τα γραφεία μυρίζουν ακόμα μπογιά, οι αστυνομικοί με αποκαλούν «κύριε Κοτσιαρή». Με οδήγησαν ευγενικά σ’ ένα κελί προσωρινής κράτησης και μου ζήτησαν να περιμένω ώσπου να ολοκληρωθεί η εξακρίβωση των στοιχείων μου. Ένας Πακιστανός που δεν έχει άδεια παραμονής με κρατάει για λίγο παρέα μέχρι να έρθουν λίγη ώρα αργότερα δύο απ’ τους υπόλοιπους προσαχθέντες διαδηλωτές.

Μολονότι δεν μου επιτρέπουν να επικοινωνήσω με κάποιον από τους οικείους μου, οφείλω να ομολογήσω ότι οι αστυνομικοί εκεί ήταν τυπικοί και μετρημένοι. Πήραν τα αποτυπώματα και τα στοιχεία μου, μέτρησαν το ύψος μου, με ρώτησαν τι χρώμα μάτια έχω και μετά από μια χαλαρή κουβεντούλα για τα πολιτικά μου φρονήματα και την οικονομική κρίση, μ’ άφησαν να φύγω σφίγγοντας μου το χέρι, αφού πρώτα με φακέλωσαν με το γάντι… Μετά από 6 ώρες είμαι και πάλι ελεύθερος. Ανάβω ένα τσιγάρο και στρέφω το βλέμμα μου χαμηλά. Τι ανακούφιση ! Τα παπούτσια μου έχουν και πάλι κορδόνια...

Υ.Γ. Ο τίτλος Χωρίς Κορδόνια παραπέμπει στη διαδικασία που ακολουθείται στα κρατητήρια κατά τη διάρκεια της προσαγωγής ή σύλληψης ενός υπόπτου, όπου εκτός απ’ όλα τα υπόλοιπα προσωπικά του αντικείμενα, του αφαιρούν και τα κορδόνια των παπουτσιών του, για να μη μπορέσει ενδεχομένως να αυτοκτονήσει.

  

                                                                   Στωικός Σακάτης ®

---

[1] Στα απομνημονεύματά του ο Σπύρος Μαρκεζίνης, υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Χούντας αναφέρει, «…επηρεασμένος από όσα είδα εις την πλατείαν Χιλής εις το Παρίσι, όπου κατά σύμπτωσιν το έτος εκείνο ευρέθην όταν επρόκειτο να γίνη διαδήλωσις εις μνήμην του Αλιέντε είχον εντυπωσιασθή. Διότι είδα αστυφύλακας με μάσκας και ασπίδας που ενεθύμιζον πολεμιστάς του μεσαίωνος…».

NO JUSTICE-NO PEACE...

Τα "μεμονωμένα" περιστατικά...

ΧΩΡΙΣ ΤΕΛΟΣ Η ΛΙΣΤΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΑΣ
Από τους Κουμή, Κανελλοπούλου και Καλτεζά στον 15χρονο μαθητή

Ο 15χρονος Αλέξανδρος Ανδρέας Γρηγορόπουλος, που έπεσε το βράδυ του Σαββάτου νεκρός στα Εξάρχεια από τα πυρά του ειδικού φρουρού, έρχεται να προστεθεί στον μακρύ κατάλογο των πολιτών-θυμάτων της αστυνομικής βίας και αυθαιρεσίας.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που αστυνομικοί «πιστολέρο» έχουν βαρέσει στο ψαχνό. Χαρακτηριστικό άλλωστε ότι τον Δεκέμβριο του 2003 μετά τη δολοφονία του Ηρ. Μαραγκάκη από άντρες του Τμήματος Αστυνομικών Επιχειρήσεων Ρεθύμνου, ο τότε βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Διονύσης Γκούσκος, κατά τη διάρκεια συζήτησης σχετικής ερώτησής του στο Κοινοβούλιο, ανέφερε: «Φοβούμαστε ότι το επεισόδιο αυτό δεν είναι ούτε μεμονωμένο ούτε τυχαίο ούτε έγινε από λάθος. Για πολλοστή φορά αστυνομικοί πυροβολούν από πίσω σε πολύ μικρή απόσταση άοπλο νεαρό...» και επισήμανε σε άλλο σημείο: «Εχουμε εβδομήντα νεκρούς την τελευταία περίπου δεκαετία (σ.σ. 1993-2003)». Ενδεικτική, χωρίς να είναι πλήρης, η καταγραφή που ακολουθεί:

* Τον Νοέμβριο του 1980 δολοφονούνται από αστυνομικούς των ΜΑΤ κατά τη διάρκεια της πορείας για την επέτειο του Πολυτεχνείου η νεαρή εργάτρια Σταματίνα Κανελλοπούλου και ο 26χρονος Ιάκωβος Κουμής. Απομονώνουν την πρώτη στη βιτρίνα, στη γωνία Βουκουρεστίου και Πανεπιστημίου, και την χτυπούν με κλομπ αλύπητα -σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής. Με κλομπ συνέτριψαν το κρανίο του Κουμή.

* Τον Αύγουστο του 1985 ο αστυνομικός Νίκος Σταθόπουλος πυροβολεί και σκοτώνει την Αμερικανίδα Κάθριν Τζον Μπουλ, 22 χρόνων, μετά την άρνηση της τελευταίας να γίνει έλεγχος στο αυτοκίνητό της.
* Τον Νοέμβριο του 1985 λίγες ώρες μετά την πορεία για την επέτειο του Πολυτεχνείου πέφτει νεκρός στη Στουρνάρη από σφαίρα του αστυνομικού Αθ. Μελίστα ο 15χρονος Μιχάλης Καλτεζάς.

* Τον Φεβρουάριο του 1986 ο 17χρονος Μανώλης Κανδανολέων, που επέβαινε σε κλεμμένο αυτοκίνητο, πυροβολήθηκε στο κεφάλι από τρεις αστυνομικούς.

* Τον Μάρτιο του 1990 στην Πρέβεζα ο αστυφύλακας Γρηγόρης Σπυράκος πυροβόλησε και σκότωσε τον 15χρονο μαθητή Δημήτρη Κίκερη. Το θύμα ήταν παγιδευμένο στην τουαλέτα «βιντεάδικου», που λίγο πριν είχε επιχειρήσει να διαρρήξει.

* Τον Απρίλιο του 1993 ο αρχιφύλακας Ηλίας Σταματόπουλος σκότωσε εν ψυχρώ τον 25άχρονο σερβιτόρο Γιάννη Τζίτζη σε μπαρ.

* Τον Ιανουάριο του 1994 ο αστυνομικός Ευάγγελος Λαγογιάννης σκοτώνει με 4 σφαίρες τον 28χρονο μουσικό Θοδωρή Γιάκα, επειδή αρνήθηκε να σταματήσει σε εξακρίβωση στοιχείων.

* Τον Ιανουάριο του 1996 σε αστυνομική επιχείρηση-σκούπα κατά Αλβανών στη Σκάλα Ωρωπού ο αστυνομικός Διονύσης Καρακάιδος σκοτώνει έναν Αλβανό.

* Τον Ιούνιο του 1996 ο αγροφύλακας Αθ. Μάτος σκοτώνει τον 20χρονο Φαντίλ Ναμπούζι για δύο καρπούζια που πήγε ο τελευταίος να κλέψει.

* Τον Νοέμβριο του 1996 σε «επιχείρηση» της Αστυνομίας έξω από τη Λιβαδειά για τον εντοπισμό φυγόδικου ο αστυφύλακας Δημήτρης Τρίμης πυροβόλησε σχεδόν εξ επαφής και σκότωσε τον 45χρονο Τσιγγάνο Τάσο Μουράτη μπροστά στα μάτια ενός από τα τρία παιδιά του.

* Τον Αύγουστο του 1998 στον Πειραιά ο ανθυπαστυνόμος Δημήτρης Τσαγκράκος πυροβόλησε και σκότωσε τον 26χρονο Ηλία Μέξη έξω από το τμήμα Μεταγωγών επειδή δεν σταμάτησε σε σήμα του για έλεγχο.

* Τον Οκτώβριο του 1998 στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ο ανθυπαστυνόμος Κυριάκος Βαντούλης σκότωσε τον 17χρονο Γιουγκοσλάβο μαθητή Μάρκο Μπουλάτοβιτς, ο οποίος επισκεπτόταν με συμμαθητές του την Ελλάδα.

* Τον Φεβρουάριο του 2000 στη Λούτσα ο υπαστυνόμος Θοδωρής Χαλουλάκος πυροβολεί αυτοκίνητο στο οποίο επέβαιναν τέσσερις νέοι, επειδή όπως είπε «τους θεώρησε ύποπτους για διακίνηση ναρκωτικών». Η σφαίρα καρφώθηκε στη σπονδυλική στήλη του 18χρονου μαθητή Σωτήρη Κατσιώτη και τον άφησε παράλυτο.

* Τον Μάρτιο του 2000 στην Ανω Πόλη Θεσσαλονίκης ο 18χρονος ομογενής από την πρώην ΕΣΣΔ Νικόλαος Λεωνίδης έπεσε νεκρός από τα πυρά του αστυνομικού Γιώργου Ατματζίδη, γιατί δεν σταμάτησε σε σήμα για έλεγχο.

* Τον Οκτώβριο του 2001 στο Ζεφύρι ο αστυφύλακας της Αμεσης Δράσης Γ. Τυλιανάκης πυροβόλησε στο κεφάλι τον αθίγγανο Μαρίνο Χριστόπουλο, 21 ετών, επειδή δεν σταμάτησε σε μπλόκο.

* Τον Νοέμβριο του 2001 στην πλατεία Αμερικής ο αστυφύλακας Γιάννης Ριζόπουλος πυροβόλησε στο κεφάλι τον 20χρονο Αλβανό Σεντγκάκ Σελνίκου μέσα σε καφετέρια, όταν απείλησε με μαχαίρι τον ίδιον και άλλους τέσσερις συναδέλφους του που είχαν ήδη προτεταμένα τα όπλα τους.

* Τον Δεκέμβριο του 2003 ο 22χρονος Ηρακλής Μαραγκάκης πυροβολείται στο κεφάλι από άνδρες του Τμήματος Αστυνομικών Επιχειρήσεων Ρεθύμνου, γιατί το αυτοκίνητο που επέβαινε μαζί με δυο άλλους νεαρούς δεν σταμάτησε για έλεγχο. Μ.Δ.



ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 08/12/2008

Η πορεία προς τα Δεκεμβριανά...

Για το Δεκέμβρη του '44 πολλά έχουν γραφτεί, περισσότερα ακόμη συζητηθεί. Παρακάτω θέλουμε να παρουσιάσουμε κάποια απτά ντοκουμέντα για τις συγκυρίες που οδήγησαν στη σύγκρουση, για τις συνθήκες που προκατέβαλαν την ήττα με την προσδοκία να εξαχθούν πολύτιμα συμπεράσματα. Γιατί η ιστορία νομοτελειακά επαναλαμβάνεται και αλίμονο σ' εκείνον που την αγνοεί επιδεικτικά...
Ένα από τα αποκαλυπτικότερα αγγλικά μυστικά έγγραφα που συνετάχθη τον Αύγουστο του 1943, είναι η έκθεση του αρχηγού της αγγλικής στρατιωτικής  αποστολής στα βουνά της Ελλάδας, ταξίαρχου Έντυ Μάγιερς, που δημοσιεύτηκε μόλις το 1967 στο βιβλίο του ιστορικού Ζακ Ντε Λωναί " Οι μεγάλες αντιθέσεις της εποχής μας". Γράφει, λοιπόν, ο Μάγιερς στη μυστική του έκθεση προς το στρατηγό Ουίλσον στο Κάιρο:
 " Έκθεση Χ, 12 Αυγούστου 1943 ( 85-4 L.S.),
 Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες σας, έδωσα εντολή στους άγγλους και έλληνες πράκτορες, που εργάζονται κάτω από τη διοίκησή μου, να τορπιλίσουν το έργο του ΕΛΑΣ και του ΕΑΜ και να εμποδίσουν τη σταθεροποίηση των θέσεών τους, που θα οδηγούσε στην εξασφάλιση μιας δεσπόζουσας επιρροής τους στην Ελλάδα. Εν τούτοις ένα τέτοιο αποτέλεσμα είναι προβληματικό, δεδομένου ότι οι βασιλόφρονες δε διαθέτουν πολιτική επιρροή στη χώρα και οι αρχηγοί τους είναι μισητοί από τον ελληνικό λαό. Ο στρατηγός Παπάγος, του οποίου η οργάνωση είναι ανύπαρκτη, δεν έχει προσβάσεις στο στρατό, όπου θεωρείται πρόσωπο στερούμενο σοβαρότητας. Αντίθετα η πολιτική και στρατιωτική οργάνωση του ΕΔΕΣ παρουσιάζει αξιοσημείωτη πρόοδο, ιδιαίτερα στην ήπειρο. Είναι επιβεβλημένο να του χορηγηθεί πολεμικό υλικό και να τον ενισχύσουμε ηθικά. Κατά τη γνώμη μου, η οργάνωση αυτή θα μας είναι χρήσιμη αφ' ενός σαν αντιστάθμισμα στον ΕΛΑΣ και αφ' ετέρου, όταν θα ενισχυθεί, θα μπορεί ενδεχομένως να αξιοποιηθεί και εναντίον του. Μια μέρα θα καταστεί αναγκαίο να διαλυθεί ο ΕΛΑΣ προ κειμένου να υπάρξει η βεβαιότητα ότι δε θα μπορέσει ο Τίτο να υπολογίζει στην Ελλάδα σε ένοπλους και δυναμικούς συμμάχους.
 Σας αναφέρω, ότι σύμφωνα με τις διαταγές σας που εκτελέσθηκαν, υποστηρίζω στα όρια του δυνατού τη μικρή πολιτική και στρατιωτική οργάνωση ΕΚΚΑ, χωρίς να φανερώνω τις προοπτικές μου. Ο συνταγματάρχης Ψαρρός, αρχηγός της ΕΚΚΑ, είναι τίμιος άνθρωπος, που κρατάει τις υποσχέσεις του απέναντί μας...
 Έχω την αντίληψη, ότι θα ήταν χρήσιμο στους πράκτορές μας να έρθουν σε επαφή με τους εκπροσώπους της Κυβερνήσεως (ενν. την κατοχική κυβέρνηση Ράλλη) δηλαδή με τους ανώτατους αξιωματικούς του στρατού, της χωροφυλακής και λοιπούς με σκοπό να τους ενθαρρύνουν στην ιδέα, ότι καθήκον και δικαίωμα να καταδίδουν στις αρχές Κατοχής τους αρχηγούς του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ και να υποβοηθούν στη σύλληψη των πρακτόρων τους σε βαθμό που οι οργανώσεις αυτές, όταν θα 'ρθει η ώρα, να μην είναι σε θέση να αντιταχθούν στα βρετανικά συμφέροντα. Στο πεδίο αυτό ο ΕΔΕΣ μας βοήθησε ήδη. Κατέδωσε στο γερμανό συνταγματάρχη Ντέρτελε και στον υπουργό Ταβουλάρη πολλές προσωπικότητες του ΕΑΜ, που βρίσκονται τώρα στα χέρια των γερμανών.
 Θα χρησιμοποιήσω τις υπηρεσίες του Αχιλλέα Κύρου και του Πηνιάτογλου. Είναι αναγκαίο να τους δοθούν τα απαραίτητα μέσα, για να μπορούν να κινούνται ελεύθερα και χωρίς δυσκολίες. Δε θέλουν ν' ακούσουν καν για τη δυνατότητα συνεργασίας τους με το Ζέρβα και δεν αναγνωρίζουν παρά μόνο το Σπηλιωτόπουλο. Ο στρατηγός Σπηλιωτόπουλος εργάζεται αποκλειστικά για τον Βασιλέα και πιστεύει ότι ο ΕΛΑΣ πρέπει να διαλυθεί.
 Νομίζω ότι θα ήταν προτιμότερο να καθυστερήσει 6 μήνες ή 1 χρόνο η απελευθέρωση της Ελλάδας από το να αφεθεί να περιέλθει στην κυριαρχία του ΕΑΜ.
 Σχετικά με τους πολιτικούς δεν έχω να προσθέσω νεότερο από την τελευταία μου έκθεση. Συμπληρώνοντας τις πληροφορίες θα έλεγα μόνο, ότι ο Καφαντάρης δεν πρέπει να υπολογίζεται, η υγεία του είναι επισφαλής. Ο Σοφούλης είναι γέρος. Ο Γονατάς δεν έχει κόμμα, αλλά συνεργάζεται ειλικρινά με τον ΕΔΕΣ και στενότατα με τον Σπηλιωτόπουλο της οργανώσεως Χ. Μεταξύ των βετεράνων βασιλοφρόνων, ένας μόνο είναι υπολογίσιμος, ο Ντίνος Τσαλδάρης, αλλά δεν έχει οπαδούς..."

 Έπειτα από δύο μήνες ξεκινούν οι συγκρούσεις μεταξύ ΕΛΑΣ και ΕΟΕΑ (τα ένοπλα τμήματα του ΕΔΕΣ) στις απελευθερωμένες από τους αντάρτες περιοχές, για να ακολουθήσει η συμφωνία της Πλάκας που σύντομα ''έσπασε'' και το σύμφωνο μη επίθεσης μεταξύ Γερμανών και ΕΔΕΣ.
 Το γραφείο οργάνωσης Καρπενησίου (ενν. ΕΛΑΣ) που είχε ιδία αντίληψη των ελιγμών του Ζέρβα βοηθούμενου ουσιαστικά από τους Γερμανούς, εξέδωσε την παρακάτω προκήρυξη του ταγματάρχη Βλάχου και του πολιτικού συμβούλου του, δημοσιογράφου Τάκη Παπαγιαννόπουλου:
" Ατυχώς, ο ΕΔΕΣ, όπως επίσης καταγγέλει η επιτροπή ΕΑΜ Στερεάς, προδίδει τον αγώνα διά συνεργασίας ακόμη και με τους Γερμανούς και στρέφει τα όπλα εναντίον γενναίων αδελφών μας, που υπερασπίζουν την τιμή της Ελλάδας".
Σ' αυτές τις σφοδρές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις από μεριάς Γερμανών κατά του ΕΛΑΣ ( νοέμβρης 1943) κατελήφθησαν το Καρπενήσι, τα Γρεβενά, την Καρδίτσα και άλλες κωμοπόλεις. Σ' αυτό το σημείο η ΕΚΚΑ του Ψαρρού, που μόνο από το ΕΑΜ δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι καθοδηγούνταν, συμπαραστάθηκε στον ΕΛΑΣ.
"...Εμπρός σ' αυτήν την αντεθνική προσπάθεια το στρατηγείο ΕΚΚΑ Ρούμελης δηλώνει ότι στιγματίζει την προδοτική αυτή κίνηση (ενν. ΕΔΕΣ) και τάσσεται ανεπιφύλακτα δίπλα στις φάλαγγες των αγωνιστών Ελλήνων. Και τη στιγμή αυτή που η ελληνική ψυχή συγκλονίζεται, το στρατηγείο της ΕΚΚΑ στρέφει τη σκέψη προς τους ηρωικούς αντάρτες του ΕΛΑΣ, υψώνοντας τη φωνή του σ' έναν όρκο αδελφοσύνης, αλληλεγγύης και αγάπης..."  

    
 Αυτή την περίοδο οργανώνεται, κυρίως στην Πελοπόννησο, μια ισχυρή δύναμη ενόπλων εθνικιστικών οργανώσεων υποστηριζόμενη πλήρως από τους κατακτητές, αποτελώντας απειλή κατά του κινήματος ΕΑΜ/ΕΛΑΣ. Χαρακτηριστικά, ήδη από τον Ιούλη του 1943 ο Ιταλός διοικητής του στρατού κατοχής στο Μοριά Ντάριο Ντομένικο είχε υπογράψει με τον φερόμενο ως αρχηγό των εθνικιστικών και βασιλοφρόνων οργανώσεων των στρατιωτικών στην Πελοπόννησο συνταγματάρχη Παπαδόγκωνα Διονύσιο (σ.σ. ο γιος του εκλέχτηκε μεταπολιτευτικά βουλευτής με τη Ν.Δ., εξαίροντας το έργο του πατέρα του) το παρακάτω σύμφωνο συνεργασίας κατά του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ:
" Διοίκησις Τομέος Μεσσηνίας
  Εμπιστευτικόν Πρωτόκολλον 005856
  Καλαμάτα 20 Ιουλίου 1943
 Ο υπογεγραμμένος συνταγματάρχης διοικητής του 64ου συντάγματος πεζικού Ντάριο Ντομένικο και ο συνταγματάρχης διοικητής πεζικού Παπαδόγκωνας Διονύσιος της διοικήσεως Καλαμών, έχοντας υπ' όψιν τον εκ κομμουνισμού κίνδυνον και την δημιουργίαν επεισοδίων εις βάρος του στρατού κατοχής και του εθνικού στοιχείου Καλαμών και δια την πρόληψιν οιασδήποτε ενεργείας εκ μέρους των αναρχικών στοιχείων, έχοντες εξουσιοδοτηθεί προς τούτο από την ανωτέραν διοίκησιν ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΜΕΝ:
1) Την παροχή οιασδήποτε βοήθειας εις τον σ. Παπαδόγκωναν Διονύσιον, ήτις, κατά την αντίληψίν του θα ήτο αναγκαία υπ' αυτού. Ούτος δεσμεύεται με τον λόγον της τιμής του διά συνεργασίαν μετά του υπογεγραμμένου προς εξαφανισμόν των εν τη Μεσσηνία δρώντων οργανώσεων. Επ' ευκαιρία δε, υπό την άμεσόν του ευθύνην, θα οργανώση αποσπάσματα εθνικιστικά, υπό την διοίκησην του συνταγματάρχου Γιαννακόπουλου Αθανασίου με τον αποκλειστικών σκοπόν να διαλύση τας κομμουνιστικάς οργανώσει ΕΑΜ, ΕΛΑΣ κλπ., συνεργαζόμενος μετά πλήρους συναδελφωσύνης μετά των στρατευμάτων κατοχής.
 Εγράφη εις διπλούν και εις έκαστον των συμβαλλομένων εδόθη ανά ένα αντίτυπον δεόντως υπογεγραμμένον.
                                                ΥΠΟΓΡΑΦΑΙ 

 
 
  











 Επιστολή Δ.Παπαδόγκωνα προς τον Χίτλερ με αφορμή την απόπειρα δολοφονίας του τον Ιούλη του 1944.Η απάντηση του του ίδιου του Χίτλερ, δημοσιεύεται στην Καθημερινή.

" Οι 5.000 αξιωματικοί και άνδρες των ελληνικών εθελοντικών τμημάτων της Πελοποννήσου όπισθεν αυτών, εκφράζουν την βαθύτατην αγανάκτησίν των διά την εναντίον σας απόπειραν σχεδιασθείσαν και επιχειρηθείσαν υπό υποκειμένων, τα οποία δεν ήθελαν να αναγνωρίσουν την αναγκαιότητα του αγώνος κατά του κομμουνισμού και των πλουτοκρατών συνεργατών του. Εκφράζουν την χαράν των διά την θαυμαστήν διάσωσίν σας και κλίνουν με ευγνωμοσύνην το γόνυ ενώπιον του Παντοδύναμου Θεού, όστις ήπλωσε προστατευτικήν χείρα επάνω από την ζωήν σας διά να σας διαφυλάξη εις το γερμανικόν έθνος και εις την εν τω αγώνι κατά της κομμουνιστικής πανώλους ηνωμένην Ευρώπην. Διά τους έλληνας εθελοντάς της πελοποννήσου η ένδειξις αυτή είναι μία παρόρμησις, όπως συνεχίσουν δι όλων των δυνάμεων μέχρις εσχάτων τον αγώνα κατά των ξένων προς την χώραν μπολσεβικικών ορδών εν Ελλάδι. Από της ιεράς γης της αρχαίας Σπάρτης, εκ της οποίας προήλθεν η δραξ των ηρώων του Λεωνίδα, η οποία έσωσε τον ευρωπαικόν πολιτισμών, υψούται η προσευχή μας: Κύριε, διεφύλαξε τον Φύρερ." 

Η συμφωνία της Καζέρτας ( 26 Σεπτέμβρη), έχει χαρακτηριστεί εύστοχα και ως Λίβανος των στρατιωτικών, είναι το επιστέγασμα της βρετανικής διπλωματίας που εγκλωβίζει επί της ουσίας τον πανίσχυρο ΕΛΑΣ, αφαιρώντας του την πρωτοβουλία κινήσεων και παραδίδοντας τον(!!!) σε αγγλική διοίκηση. Πρόκειται για το πρώτο, αόρατο προγεφύρωμα των Άγγλων στην Αθήνα, ενώ στην Ελλάδα οι ένοπλοι εντολοδόχοι τους έχουν υποστεί συντριβή. Ταυτόχρονα, συνάπτεται συμφωνία με τους Γερμανούς, να καθυστερήσουν την υποχώρησή τους από τον κυρίως ελλαδικό ηπειρωτικό χώρο, μέχρις ότου τα αγγλικά στρατεύματα θα είναι έτοιμα για την απόβαση στον Πειραιά. Έτσι, οι Γερμανοί δε δίνουν το απαραίτητο κενό στον ΕΛΑΣ να επανδρώσει όπως θα έπρεπε την Αθήνα, με αντάλλαγμα την ασφαλή αποχώρησή του. Έτσι κι έγινε. Τα σημαντικότερα άρθρα αυτής της συμφωνίας προβλέπουν τα εξής:
1) Όλαι αι αντάρτικαι ομάδες αι δρώσαι εν Ελλάδι τίθενται υπό τας διαταγάς της Κυβερνήσεως Εθνικής Ενότητας.
2) Η Ελληνική κυβέρνησις θέτει τας δυνάμεις ταύτας υπό τας διαταγάς του στρατηγού Σκόμπυ, όστις ωνομάσθη υπό του ανωτάτου συμμαχικού αντιστρατήγου, ως στρατηγός διοικών τας δυνάμεις εν Ελλάδι.
3) Συμφώνως προς προκήρυξιν, εκδοθείσαν υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως, οι αρχηγοί των Ελλήνων ανταρτών θα απαγορεύσουν πάσαν απόπειραν των παρ' αυτοίς μονάδων ν' αναλάβουν την αρχήν ανά χείρας. Τοιαύτη πράξις θα θεωρηθή ως έγκλημα και θατιμωρηθή αναλόγως.
4) Όσον αφορά τας αθήνας, ουδεμία ενέργεια θα αναληφθή εκτός υπό τας αμέσους διαταγάς του στρατηγού Σκόμπυ.

 
   

















Το σκηνικό, πριν την έναρξη του δράματος, ολοκληρώνεται την 9η του Οκτώβρη στη Μόσχα, όταν σε συνάντηση Στάλιν-Τσώρτσιλ αποφασίζεται η τελική τύχη των Βαλκανίων. Η Ελλάδα περνά αμετάκλητα στη Βρετανική σφαίρα επιρροής, γεγονός που οι Σοβιετικοί αποκρύπτουν από την ηγεσία του ΚΚΕ, θολώνοντας ακόμη περισσότερο το πολιτικό τοπίο και αφήνοντας τις ψευδαισθήσεις να θρέφουν τις εαμικές οργανώσεις...
Κορυφαία η μαρτυρία του Γιουγκοσλάβου αγωνιστή και ιστορικού Πέρο Μοράτσα:
"Μέχρις ότου δημοσιευθούν τα βρατανικά αρχεία, πιστεύαμε πως ο Δεκέμβρης του '44 προήλθε κατά κύριο λόγο από την εμφύλια σύρραξη ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και στον Ζέρβα. Το Ζέρβα, που θεωρούμε, όπως και το δικό μας Μιχαήλοβιτς, προδότη, γιατί συνεργάστηκε με τους κατακτητές. Τώρα, όμως, είναι σαφές, Άγγλοι και Ρώσοι ήταν σύμφωνοι: με όποια μέσα κι αν χρειαζόταν, θα κρατήσουν μέσα στις σφαίρες επιρροής, που χάραξαν, τις χώρες που ανήκαν στον καθένα τους. Εμείς στη Γιουγκοσλαβία, όταν τέλειωνε η κατοχή, είχαμε 700 χιλιάδες άντρες οπλισμένους. Και να θέλανε οι Άγγλοι δε θα τολμούσαν να αναμετρηθούν μαζί μας. Αλλά ήταν αναπόφευκτο το λάθος της ελληνικής αριστερής ηγεσίας να οδηγήσει στη σύγκρουση. Γιατί το πιο μεγάλο, το πιο μοιραίο λάθος, το είχε ήδη κάνει στην Καζέρτα, που έθεσε τις δυνάμεις της κάτω από τις διαταγές του Βρετανού στρατηγού. Ο Στάλιν τους εγκατέλειψε στην τύχη τους. Σε όλο το Δεκέμβριο του '44 δε γράφτηκε ούτε μια αράδα στις σοβιετικές εφημερίδες για τις μάχες στην Αθήνα του ΕΛΑΣ με τους Άγγλους. Πνίγηκε στο αίμα η ελληνική Αντίσταση από τον Τσώρτσιλ και στην ένοχη σιωπή από τον Στάλιν..."
 Ακολούθησαν και λάθη τακτικής από την ηγεσία του ΕΑΜ, αφού ο κύριος όγκος του ΕΛΑΣ παρέμεινε εκτός Αθηνών κατά το Δεκέμβρη και ο φυσικός ηγέτης του, ο Άρης μετατέθηκε ''δυσμενώς" στην Ήπειρο, για να αντιμετωπίσει τα ήδη ασφυκτικά συμπιεσμένα τμήματα του ΕΔΕΣ, που δεν αποτελούσαν, πλέον, σοβαρή απειλή για τον ΕΛΑΣ. Έτσι, λοιπόν, η Μάχη του Δεκέμβρη χάθηκε πριν καν δοθεί, παρά την ομηρική αντίσταση των ελασιτών που πρόλαβαν να προωθούν και του λαού της Αθήνας και του Πειραιά που αιματοκυλίστηκαν...